Lan trầm tím (Dendrobium Nestor)

06/01/201318:54:00(Xem: 32250)
Lần đầu tiên tôi nghe nói đến cây lan Trầm tím, lúc đó là vào mùa Xuân năm 2010 khi được anh Trần ngọc Mạnh dẫn đến Vũ Lan viên tức vườn lan Ngọc Anh ở Hà Đông để gặp bác Nguyễn Phạm Tuyên, Hội trưởng và các anh chị em trong Hội lan Hà Đông.

Khi đó có một vài anh em hỏi về cây Trầm tím, tôi thú thực không hiểu là cây lan gì, nhưng khi nhìn thấy mới biết đó là cây Dendrobium Nestor. Gần đây lại có nhiều người hỏi về cây lan này và cách trồng ra sao vậy xin trình bầy để các bạn rõ.

Cây lan này là một giống lai lan lai tạo giữa cây Dendrobium anosmum(Dã hạc, Phi diệp) và cây Dendrobium parishii (Song hồng, Hoàng thảo tím) được Veitch cầu chứng vào năm 1893 với tên Den Nestor. Thân cây không giống như Den anosmum dài từ 80 phân đến 1,5 th và cũng không quá mập mạp như Den. parishiitừ 20-40 phân. Thân cây Den. Nestor hơi ngắn và lên thẳng như cây Den. parishii chứ không quá dài và buông thõng xuống như Den. anosmum. Thừa hưởng đặc tính di truyền của cây cha và cây mẹ cho nên rất thơm, nhưng mùi thơm nhẹ nhàng dễ chịu như hương trầm chứ không quá hắc. Hoa khá giống 2 cây cha mẹ nhưng có mầu tím hồng rất đẹp.

lantramtimdendrobiumnestor1
Den. anosmum
Ảnh: hoalanmekong.com
lantramtimdendrobiumnestor2
Den. parishii
Ảnh: botorch.com
lantramtimdendrobiumnestor3
Ảnh: Hoàng Long
lantramtimdendrobiumnestor4
Ảnh: theorchidsource.forum

Năm 1996 một người bạn đã tặng cho tôi một cây lan này đang nở hoa trong một chiếc chậu nhỏ síu, do một vườn lan ở Hawaii bán ra. Khi hoa tàn, đem trồng lại trong chậu đất lớn với vỏ thông cỡ trung bình và để trong nhà kính cùng với cây Den anosmum var alba. Mùa hè năm đó cây lan ra thêm 3 nhánh nhỏ nhưng èo uột và chết dần dần.

Qua kinh nghiệm học hỏi thêm về những cây lan thuộc nhóm rụng lá mới biết rằng mình đã phạm nhưng lỗi lầm quan trọng như sau:

- Dùng chậu quá lớn, trong khi cây lan lại ưa chậu chật hẹp cho rễ bó lại với nhau (root bound).
- Khi tưới phải đợi cho cây khô rễ rồi mới tưới, tức là tưới thưa ra. Mùa hè không tưới nhiều nước và bón phân đầy đủ nên cây con không mọc mạnh.
- Không tôn trọng thời kỳ chuẩn bị ra hoa, vẫn tưới nước và bón phân như thường làm cho thối rễ và cây bị mất sức. Xin xem chi tiết trong bài "Thời Kỳ Nghỉ Ngơi".
- Lỗi lầm quan trọng nhất là đã cắt bỏ những thân cây già. Nên nhớ thân cây tuy già nhăn nheo nhưng vẫn có thể ra hoa vào mùa tới và chính là bầu sữa nuôi những cây còn nhỏ.
- Một nguyên nhân khác là ở ngoài thiên nhiên, lan tự do mọc thẳng lên hay cong quẹo hay rũ xuống nay bị chúng ta cột thẳng lên làm cho nhựa cây khó dồn lên ngọn làm cho thân cây ngắn lại, vì vậy nên để lan mọc theo ý muốn.

CÁCH TRỒNG

Những cây cùng một nhóm rụng lá như: Den. anosmum, Den. friedericksianum, Den. heterocarpum, Den. lituiflorum, Den. parishii, Den. pierardii, Den. primulinum v.v... cách trồng đều giống như nhau với hợp chất như sau: Vỏ thông cở vừa 25%, than củi nhỏ 25%, đá nhỏ 25% và 30% perlite.

Ánh sáng cần khoảng 3000-4000 ánh nến, và cần có lưới che đề phòng bị cháy lá.

Mùa hè càng nóng, càng phải tưới cho thật nhiều và ẩm độ càng cao, càng tốt (70-90%). Bón phân 30-10-10 hay 20-20-20 mỗi tuần.

Mùa Thu hay từ tháng 10 trở đi, khi thấy lá cây úa vàng tưới ít đi và bón phân 10-30-20 và phun thuốc 0-50-0 để kích thích cho cây ra nụ. Vào thời kỳ này nếu ban đêm không lạnh xuống dưới 55-60°F hay 13-15°C trong vòng 4-6 tuần lễ sẽ khó lòng có hoa. Ngưng hẳn việc tưới bón vào tháng 12, nhưng thỉnh thoảng phải phun nước cho thân cây khỏi bị teo tóp, nhăn nheo.

lantramtimdendrobiumnestor5
Ảnh: Theorchidsource.forum
lantramtimdendrobiumnestor6
Ảnh: Theorchidsource.forum

Vào cuối mùa Đông hay đầu mùa Xuân, cây bắt đầu nhú nụ ở các đốt phía trên gần ngọn, lúc này hãy tưới sơ qua hoặc phun nước cho thật đẫm. Nếu chúng ta chú ý sẽ thấy ở ngoài thiên nhiên, thời gian này sẽ có nhưng trận mưa phùn hay mưa bụi làm cho thân cây đẫm nước, căng phồng nhưng rễ chỉ ẩm chứ không ướt sũng những nước.

Khi hoa nở, tưới nước điều hòa và khi hoa tàn ngưng tưới nước cho tới khi thấy cây con mọc ra ở gốc hay các các cây (keikies) mọc ở các đốt gần ngọn hay ở phía dưới các đốt đã ra hoa. Những cây con, thường mọc ra sớm hơn có thể là từ khi cây ra nụ và có thể ra hoa vào mùa tới, còn các cây keiki phải đến mùa hoa sang năm. Hãy đợi khi cây keiki mọc rễ dài chừng 3-4 phân mới tách ra khỏi cây mẹ và trồng vào các chậu nhỏ dưới 10 phân.

Mỗi chậu lan cần có ít nhất 2 thân cây già trụi lá để nuôi các cây con.

Cách trồng tốt nhất là trồng trong chậu gỗ và treo nơi thoáng gió, hoặc trồng trong những giỏ treo ngược cho cây buông thõng xuống bởi vì thân cây quá dài làm cho chậu nhựa bị lật nghiêng và nước tưới khó lòng vào trong chậu.

lantramtimdendrobiumnestor7Tại Hoa kỳ cũng có nhiều người trồng theo cách này và treo túi phân chậm tan hay bỏ vài cục phân ngựa ở phía trên.

Năm 2009 khi tới thăm vườn lan Vĩnh Mai của anh Trần văn Thu ở gần thác Prenn, Đà lat, những cây Den aphyllum đều được trồng trên các khúc dương sỉ để cho thân cây buông thõng tư nhiên và phía trên có treo một bọc phân hữu cơ sản xuất tại Ấn độ. Khi tưới nước phân sẽ tan dần và nuôi cây rất mạnh mẽ.

Tại các vườn lan công nghệ, họ nuôi mỗi giống lan ở một khu riêng biệt để dễ dàng chăm sóc. Vấn đề khó khăn của chúng ta là có nhiều giống lan, mỗi giống đòi hỏi một điều kiện nuôi trồng khác biệt, mà lại để chung cùng một chỗ, khó lòng tưới bón sao cho thích hợp của từng loài, từng giống.

Nhưng nếu chúng ta hiểu rõ sư đòi hỏi của các giống lan, ta có thể khắc phục được một phần nào. Vì vậy: Học, Hỏi, Hiểu, Hành là một vấn đề then chốt bảo đảm cho sự thành công trong việc trồng lan cũng như trên mọi lãnh vực khác.

Westminster ngày lễ Tạ Ơn 2012
BÙI XUÂN ĐÁNG
© 2004 Bản quyền thuộc Hoa Lan Việt Nam [HoaLanVietNam.org]
Xin ghi rõ nguồn hoalanvietnam.org khi bạn lấy thông tin từ website này.
Điều Hành bởi Xuong Nguyen
• Email Info: • Email WebMaster: